Theo các chuyên gia, hệ thống BHXH đa tầng sẽ tạo sự linh hoạt, công bằng, đồng đẳng, san sẻ và bền vững.
- 08-05-2018 Đóng BHXH theo mức lương cơ sở mới: “Khó khăn cũng không “né” được”
- 07-05-2018 Phát triển lĩnh vực BHXH thực sự trở nên một động lực
- 05-05-2018 8 đề xuất canh tân BHXH trình Trung ương
8 nhân tố đột phá nhằm phúc âm quyền được đảm bảo an sinh tầng lớp của người dân là các đề xuất trong việc canh tân bảo hiểm xã hội theo hướng đa tầng sẽ được Hội nghị Trung ương 7 bàn luận trong thời gian tới.
Đề án này có mục đích tạo ra sự công bằng và san sớt trong tham gia bảo hiểm, cuộn được nhiều người dân tham gia hơn.
| Các chuyên gia trong nước và quốc tế đều cho rằng, hệ thống BHXH đa tầng sẽ tạo sự linh hoạt, đa dạng và đương đại, hội nhập quốc tế theo nguyên tắc đóng - hưởng, công bằng, bình đẳng, chia sẻ và vững bền. Ảnh: baochinhphu. |
Theo cơ quan soạn thảo, Đề án này được thiết kế gồm: tầng thứ nhất là lương hưu tầng lớp. Những người cao tuổi đến độ tuổi khăng khăng, không có nhịp để đóng góp, không có BHXH hoặc trợ cấp hàng tháng thì ngân sách nhà nước sẽ cung cấp cho họ một khoản lương hưu, gọi là lương hưu tầng lớp.
Tầng thứ 2 là bảo hiểm tầng lớp cơ bản. Người lao động đi làm có thu nhập thì đóng bảo hiểm tầng lớp, người cần lao sẽ được hưởng lương hưu trên lương lậu lúc đang làm việc.
Những người có lương cao hơn thì dự tầng thứ 3 là tầng hưu trí bổ sung. Lúc đó hoàn toàn dựa vào việc thoả thuận, thương thảo giữa người lao động và người dùng lao động để có lương hưu cao hơn.
Theo ông Phạm Trường Giang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm xã hội (Bộ lao động-Thương binh và xã hội), thi bang lai xe may a1 việc canh tân thiết kế hệ thống BHXH đa tầng sẽ đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dân khi đang làm việc và về hưu.
Trong đó đáng chú ý là người cần lao sẽ không nhất mực đóng BHXH tình nguyện dài 20 năm như trước.
Thay vào đó, thời gian đóng có thể chỉ từ 10 năm trên nguyên tắc đóng ít hưởng ít - đóng nhiều hưởng nhiều.
Ông Phạm Trường Giang, cho biết: “Tầng trước tiên là lương hưu không có đóng góp từ ngân sách quốc gia, chính là trợ cấp người cao tuổi từ 80 tuổi trở lên. Thứ hai là xây dựng lịch trình điều chỉnh thời kì tối thiểu để hưởng lương hưu từ 20 năm xuống 15 năm và xuống 10 năm để chúng ta có lộ trình. Thứ ba là điều chỉnh các thông số cách tính lương hưu theo hướng tăng cường san sẻ; Điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu đối với một số nhóm đối tượng lao động ngành nghề thích hợp, kéo dài thời gian đóng; Điều chỉnh lương hưu theo hướng độc lập với điều chỉnh tiền lương của người đang làm việc”
Đến nay, cả nước có hơn 30% người cần lao tham gia BHXH buộc. Hiện còn gần 34 triệu người trong độ tuổi cần lao chưa dự. Qua 9 năm thực hành BHXH tình nguyện, mới chỉ có hơn 200.000 người dự. Bên cạnh đó, mới chỉ có 230.000 trong tổng số 600.000 doanh nghiệp đóng BHXH cho người cần lao. Dự báo đến năm 2030, có 37% lực lượng lao động tham dự BHXH và đến năm 2050 là 42%.
Như vậy, quỹ BHXH tiềm ẩn nguy cơ mất cân đối trong dài hạn do dân số người cao tuổi tăng nhanh, tốc độ già hóa nhanh.
Trong khi đó, công thức tính lương hưu chưa bộc lộ sự san sớt, vì nhàng nhàng thời gian đóng 28 năm nhưng thời gian hưởng là 24,7 năm. Điều này chưa ăn nhập, chưa đáp ứng được nhu cầu đa dạng của người lao động trong xã hội.
Tại Đề án này cũng đặt ra vấn đề điều chỉnh tuổi hưu để bảo đảm tính bền vững của Quỹ BHXH, dự kiến theo phương án điều chỉnh tăng tuổi hưu từ 1/1/2021 với lịch trình với người cần lao thông thường trong điều kiện cần lao thông thường tăng thêm mỗi năm 3 tháng cho đến khi nam đủ 62 tuổi, nữ đủ 60 tuổi.
Về vấn đề này, bà Nguyễn Thị Doan, nguyên Phó chủ toạ nước nêu ý kiến : “Việc tăng tuổi hưu, nếu không làm được lần này thì không bao giờ làm được nữa. Nhất là tăng tuổi nghỉ hưu của nữ, chúng tôi yêu cầu từ lâu rồi nhưng chung cục chỉ được từ Thứ trưởng trở lên và tương đương. Tôi yêu cầu tăng tuổi nghỉ hưu nhưng tăng như thế nào? Trong đề án đưa ra phương án là mỗi năm tăng 3 tháng, như vậy 20 năm sau mới được 5 năm, vậy là quá chậm. Tuy nhiên chậm nhưng không gây sốc. Trung ương cần tính toán kỹ vì còn liên can đến lực lượng cần lao trẻ nữa”.
Bên cạnh hơn 30% số người cần lao dự BHXH thì Việt Nam vẫn còn tới gần 70% số người lao động chưa dự, đốn là nông dân và lao động nông thôn, lao động phi chính thức.
Theo thống kê, có đến 40 triệu lao động làm việc phi chính thức, trong đó chủ yếu là cần lao từ nông thôn.
Về vấn đề tăng độ bao phủ BHXH hướng tới toàn dân, theo bà Nguyễn Thị Lan Hương, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học, cần lao, xã hội (Bộ lao động-Thương binh và tầng lớp), chính sách bảo hiểm tầng lớp hiện hành đang có sự bất đồng đẳng giữa tình nguyện và bức. Nếu không cuốn được đối tượng cần lao phi chính thức thì khó đạt đích phấn đấu có 50% người cần lao tham gia bảo hiểm tầng lớp. Do đó, việc xây dựng BHXH đa tầng cần chú trọng đến phương pháp san sớt trong khu vực phi chính thức.
“Hiện nay BHXH cho khu vực phi chính thức chưa có cửa, trong đó có một nguyên tắc chưa được nói đến, đó là nguyên tắc bình đẳng. BHXH tình nguyện đang bị bất bình đẳng với BHXH tấm. 70% lao động là nữ ở khu vực phi chính thức nhưng không có chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn và một số chế độ khác. Như vậy BHXH tự nguyện không bao giờ phát triển được”, bà Hương nói.
Đề án này còn có 5 nội dung khác được cho sẽ tạo đột phá. Cụ thể là, tăng cường sự liên kết và hỗ trợ giữa các chính sách Bảo hiểm từng lớp; Kế thừa và phát triển nguyên tắc điều chỉnh lương hưu độc lập tương đối với lương bổng của người đang làm việc; Điều chỉnh theo hướng tăng lợi quyền nếu bảo lưu thời gian tham gia để giảm số lượng hưởng BHXH một lần; Thiết kế lại các thông số BHXH để bảo đảm đạt đích vững bền tài chính của các Quỹ Bảo hiểm từng lớp thành phần; Rút ngắn điều kiện thời kì tham dự BHXH để được hưởng lương hưu.
Việc rút ngắn điều kiện thời kì tham gia BHXH (hiện tối thiểu là 20 năm) để được hưởng lương hưu nhằm tạo nhịp cho người có thời kì ngắn bảo lưu, đứa ở độ tuổi trung niên (45 - 50 tuổi) mới tham dự BHXH có thể hưởng chế độ hưu trí, không phụ thuộc và ngân sách nhà nước.
Với mô hình BHXH đa tầng này, mọi đối tượng trong độ tuổi lao động và người có tuổi đều có thể tham dự, không có giới hạn. Các chuyên gia trong nước và quốc tế đều cho rằng, hệ thống này sẽ tạo sự linh hoạt, đa dạng và hiện đại, hội nhập quốc tế theo nguyên tắc đóng - hưởng, công bằng, bình đẳng, san sẻ và bền vững.
Theo Kim Thanh
VOV
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét