Nói đến "lộn" xích vững chắc các bạn đọc ở độ tuổi 40 trở xuống ít người biết đến. Thực ra, đó là một động tác khá phổ thông thời bao cấp nhằm "làm mới" cho sợi xích xe đạp, xe máy nhằm kéo dài thời kì sử dụng cho nó.
Chúng ta đều biết một dải xích được cấu tạo nên bởi nhiều sực nức nối với nhau bằng các chốt xích. Mỗi sực gồm có má trong và má ngoài, kết liên với nhau bởi ống lót. Bọc ngoài ống lót là con lăn. Các khâu nối với nhau bằng chốt xích.
Qua quá trình dùng, nhìn chung các bộ phận của dải xích đều bị mài mòn, trong đó con lăn và chốt xích là bị mòn nhiều nhất. Có điều, các chi tiết này bị mòn không đều: chỉ những mặt chịu lực mới bị mài mòn mà thôi!
Sự mài mòn đó dẫn đến xích bị "rão" và không thực hành được chức năng của mình, song song rất hay bị tuột. Muốn kéo dài thời kì dùng của dải xích bị "rão", người ta tiến hành "lộn" xích.
Để "lộn" xích người ta tháo rời tất thảy chi tiết của dải xích ra, sau đó xoay bề mặt chịu lực của các chi tiết đi 180 rồi lắp lại. Nhờ động tác này, các bề mặt chịu lực của dải xích lại "gần như mới" và cho phép dùng lại thông thường.
Với ý nghĩa đó, có thể nói xích xe tăng cũng có thể "lộn" được một phần.
Cán bộ Phòng Kỹ thuật, Lữ đoàn Xe tăng 203 soát, hướng dẫn. Ảnh: Báo Bắc Giang.
Xích xe tăng - bộ phận chịu lực khắc nghiệt nhất
Với chức năng chịu tải trọng xe tăng, định hướng cho xe song song có nhiệm vụ truyền lực của động cơ kéo xe tăng chuyển động, xích xe tăng chịu sự tác động của nhiều nguyên tố, nhiều ngoại lực và có thể nói là bộ phận chịu tác động nghiệt ngã nhất.
trước nhất, đó là lực kéo của động cơ thông qua bánh chủ động truyền đến dải xích kết hợp với lực kéo bám giữa sực với mặt đường làm cho xe chạy được.
Khi xe chạy, nấc lại chịu sự va đập liên tục với mặt đường. Bản thân nó lúc nào cũng chịu một trọng lượng lớn đè lên...
Những tác động trên kéo dài thường dẫn đến tình trạng nấc bị nứt, vỡ, gãy vú xích; chốt xích thì cũng bị mòn, gãy... Đối với các loại xe tăng bơi nước, do đề nghị giảm trọng lượng nên xích thường mỏng, yếu hơn và cũng hay hỏng hóc hơn.
Đặc biệt, khi tiến quân trên các con đường quân sự làm gấp như đường Trường Sơn của ta trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước thì mức độ hà khắc càng cao và tốc độ hỏng hóc của dải xích càng nhanh.
Theo thống kê, trong cuộc hành quân vào chiến trường của Tiểu đoàn xe tăng 198 (trang bị xe tăng bơi PT-76) tháng 10 năm 1967 thì: sau khi vượt qua 931 km, Đại đội xe tăng 3 đã bị hỏng 44% số sực nức và 80% số bánh chịu nặng. Còn Đại đội xe tăng 9 sau khi vượt qua 1350 km các con số ứng là 88 và 95%.
Đối với các loại xe tăng khác thì tốc độ hư không cao bằng song chất lượng dải xích vẫn luôn là một mối quan tâm thường xuyên của cán bộ, chiến sĩ.
Xe tăng PT-76 của lực lượng Tăng-Thiết giáp Việt Nam.
Cái khó ló cái khôn- Thiếu thì lộn lại xích mà dùng
Cũng như mọi loại khí tài khác, khi đã bị hỏng, gãy vỡ đều buộc phải thay thế nên với số lượng hư hỏng của xích và bánh chịu nặng như kể trên đã ảnh hưởng rất lớn tới khả năng chiến đấu của đơn vị.
Cụ thể như đối với Đại đội xe tăng 9, sau khi từ Bắc Sông Bạc quay ra Đường 9 để chuẩn bị đánh Làng Vây, khi đến Mường Noòng thì gần như thường thể cơ động được nữa vì thảy xích và bánh chịu nặng dự phòng đem theo đã dùng hết.
Trước tình hình đó, một mặt đơn vị điện xin cấp trên tiếp viện, một mặt cổ vũ bộ đội lục tìm trong số sực nức cũ đã thay ra chọn lấy những mắt nào còn dùng được thì thay tạm vào cho xe chạy.
Trong quá trình chừng, anh em phát hiện ra một vấn đề mang tính quy luật: đó là các mắt xích thường chỉ bị gãy một bên vú xích. Đây là chi tiết có tác dụng định vị giữa dải xích với bánh chịu nặng. Khi vú xích bị gãy, tác dụng định vị không còn, bánh chịu nặng sẽ bị trật khỏi dải xích gây ra "trật xích".
căn do của tình trạng trên là do lòng đường lúc đó rất hẹp, đẵn phục vụ xe ô tô. Khi ô tô chạy nhiều hình thành hai rãnh trũng theo hai vệt bánh xe, còn hai bên mép đường cao hơn nên mặt dưới dải xích thường bị nghiêng khi tiếp xúc với mặt đường.
nên, bánh chịu nặng đè lên các vú xích phía trong sực làm gãy vú xích song song làm bong tróc cao su bánh chịu nặng.
Phát hiện ra Nguyên nhân rồi, anh em đề xuất: có thể dùng lại các nấc đã bị gãy một bên vú xích bằng cách quay bên vú bị gãy đó ra phía ngoài. Thấy hợp lý, cán bộ kỹ thuật đồng ý cho thí điểm. Kết quả thử nghiệm cho thấy, thi bằng lái xe máy đề xuất trên hoàn toàn chấp nhận được.
Và thế là một cuộc "lộn xích" xe tăng quy mô đại đội bắt đầu. Các dải xích được tháo rời ra. Những khâu gãy vú phía trong ở hai băng xích bên phải và bên trái được đổi vị trí cho nhau xen kẽ với những khâu mới vừa được cấp trên tiếp viện.
Sau khi kết nối lại các dải xích đều đạt đề nghị kỹ thuật đề ra, hàng vú xích bên trong coi như mới thực hành tốt chức năng định vị cho dải xích.
Nhờ có sáng kiến này, sức cơ động của Đại đội xe tăng 9 được bình phục và đơn vị đã có mặt tại vị trí giao hội trước thời kì quy định, kịp thời tham gia trận đánh Làng Vây ngày 7 tháng 2 năm 1968.
Tổng kết trận đánh khiến thế giới thán phục này, có 10 lính Mỹ chết (hoặc mất tích), 14 tên còn lại thoát chết nhưng hồ hết bị thương và chỉ thoát ra được vào chiều hôm sau (07.02.1968 ) - sau khi cứ điểm bị QGP làm chủ 12 giờ đồng hồ.
Nói chung, có thể coi việc thoát chết của một số lính Mỹ trong trận đánh này là một điều hy hữu.
Chính nhờ sự vững chắc của căn hầm ngầm này mà lính Mỹ mới dám gọi pháo binh, tàu bay đến đánh phá ngay trên đầu họ. Và đó chính là cơ sở cho chúng thực hiện chiến thuật "nằm im giả chết..." để rồi đào thoát khi có dịp.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét