Thức ăn, nước uống nhiễm khuẩn, ôi thiu, nếp ăn uống mất vệ sinh... là nguyên cớ khiến tỷ lệ tiêu chảy cấp ngày một tăng cao. tiêu chảy được định tức là đi ngoài phân lỏng hoặc nước trên 3 lần trong 24 giờ. tiêu chảy cấp là đi tả kéo dài không quá 14 ngày.
nguyên nhân gây tiêu chảy cấp
nguyên cớ thường gặp nhất là do nhiễm trùng, đây cũng là duyên do gây suy dinh dưỡng và tử vong cao ở trẻ mỏ. căn do do kém vệ sinh, thiếu nước sạch, ăn ở đông đúc chật chội... Hầu hết nhiễm trùng gây tiêu chảy cấp lây qua đường phân– tay– thi bằng lái xe máy miệng, qua nước và thức ăn nhiễm bẩn. Có nhiều loại vi khuẩn gây nên bệnh lý đi tả cấp, tùy theo cơ chế gây bệnh khác nhau mà có các nhóm:
-Nhiễm virus: Thường gặp là Rotavirus, Adenovirus, Norwark…
- Nhiễm vi khuẩn: Thường gặp ở các nước đang phát triển, đỉnh mắc bệnh vào các tháng mùa hè. Vi khuẩn gây bệnh gồm Campylobacter jejuni, Salmonella, Shilgella (gây bệnh lỵ), Yersinia, E.coli, Vibrio Cholera (gây bệnh tả).
- Nhiễm ký sinh trùng: Giardia, Cryptosporidium, Entamoeba histolitica…
Ngoài căn nguyên nhiễm trùng, còn rất nhiều duyên do khác có thể dẫn đến ỉa chảy cấp như do thuốc (nhất là các thuốc kháng acid, ức chế bơm proton, thuốc hạ lipid máu, thuốc kháng sinh như erythromycin, ampicillin…), do hóa chất (nhất là asen, phospho hữu cơ, nấm độc…), sau hóa trị liệu, do dị ứng, do thức ăn…
biểu thị lâm sàng
diễn đạt lâm sàng ngoài việc ỉa chảy cấp, thường có kèm theo nôn, đau bụng, sốt và các biểu lộ toàn thân khác tùy theo từng căn do.
đi tả: Từ phân nát không thành khuôn cho đến phân lỏng nước. Số lần ỉa có thể từ vài lần trong ngày cho tới hàng chục lần (20- 30 phút/lần). đôi khi ỉa chảy xuất hiện sau bữa ăn bị nhiễm khuẩn, khoảng thời gian giữa bữa ăn và phát khởi ỉa chảy gợi ý duyên cớ gây bệnh: dưới 6 giờ thường do nhiễm độc tố của S.aureus hoặc B.cereus; từ 6 – 24 giờ thường do độc tố C. perfingens và B.cereus; 16 – 72 giờ thường do nhiễm khuẩn. Phải loại trừ các nguyên nhân không phải nhiễm trùng gây tiêu chảy cấp và ỉa chảy do thẩm thấu như các thuốc (thuốc nhuận tràng, thuốc trung hoà acid dịch vị có chứa magie hoặc calci, colchicine, hoặc kẹo có chứa sorbitol).
Nôn: Có thể là triệu chứng kèm theo của đi tả, nhưng một số bệnh nhân tiêu chảy cấp thì triệu chứng nôn lại nổi trội hơn nhiều so với đi tả. Ở các bệnh nhân này nên lưu ý nguyên cớ nhiễm độc tố vi khuẩn hoặc viêm dạ dày ruột do nhiễm virus. ỉa chảy do nhiễm độc tố vi khuẩn thường khởi phát đi tả từ 2- 7 giờ sau ăn thức ăn bị nhiễm khuẩn, tả nôn là triệu chứng chính, đi tả thường không nặng, đôi khi kèm đau quặn bụng và không sốt.
Dấu hiệu mất nước: Rất quan yếu, bao gồm khát nước, giảm số lượng nước tiểu, tình trạng khô niêm mạc mắt, miệng, mắt trũng, mất sự đàn hồi của da biểu hiện bằng dấu hiệu nếp véo da, mạch nhanh, tụt áp huyết phong độ hoặc nặng hơn là tụt áp huyết, mệt xỉu. Đối với người lớn, tình trạng mất nước nhẹ thường khó phát hiện hơn so với trẻ nít. chừng độ mất nước đôi khi không tương xứng với độ nặng của tiêu chảy.
Cần đưa bệnh nhân đi khám ngay khi có các dấu hiệu: Sốt trên 38,5 độ C, đại tiện trên 6 lần/24 giờ; hội chứng lỵ; đau bụng nhiều, đặc biệt ở bệnh nhân trên 50 tuổi; có dấu hiệu mất nước; mới nằm viện nội trú, mới sử dụng kháng sinh; triệu chứng nặng lên sau 48 giờ; bệnh nhân nguy cơ cao: Người lớn tuổi (> 65) vì thường kèm giảm nhận thức dẫn đến phát hiện và xác định triệu chứng thường ở tuổi muộn của bệnh, bệnh nhân suy giảm miễn dịch (nhiễm HIV, dùng thuốc ức chế miễn dịch và steroid, hoá trị liệu điều trị ung thư), bệnh nhân có bệnh lý mãn tính (đái tháo đường, bệnh tim phổi mạn tính, xơ gan, suy thận…).
Điều trị và phòng ngừa
cốt tử trong quá trình điều trị là bổ sung nhanh và kịp thời lượng nước và điện giải đã mất bằng dung dịch oresol. hăng hái chống nhiễm toan và trụy mạch.
Bên cạnh đó việc sử dụng kháng sinh sớm vô cùng quan trọng, nó có tác dụng làm giảm khối lượng và thời gian đi tả, rút ngắn thời kì thải phẩy khuẩn tả trong phân, chỉ dùng kháng sinh đường uống, hiện nay tốt là dùng nhóm quinolon đời 2. Cần để ý, trong khu vực có dịch, tất các trường hợp đi tả phải được xử lý như tả.
quan trọng nhất trong phòng bệnh là bảo đảm vệ sinh môi trường, an toàn vệ sinh thực phẩm, xử lý hợp vệ sinh rác và chất thải; cần ăn chín uống sôi, rửa tay sạch sẽ trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, ý thức giữ giàng và đảm bảo vệ sinh môi trường.
BS. Đăng Hưng
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét