Bài hát do Phú Quang phổ nhạc năm 1986, dựa lời thơ Phan Vũ. Nhạc sĩ kể khi vào Sài Gòn sống được nửa năm, ông nhớ Hà Nội. Trong buổi trà chiều, Phan Vũ đọc cho ông nghe bài thơ Em ơi, Hà Nội phố - trường ca dài 443 câu thơ, chia làm 24 khổ. Nghe xong, Phú Quang xúc động và nói với Phan Vũ chắc chắn có một bài hát hay.
"Vẫn biết một bài ca có đáng là bao để trả món nợ ra đi, nhưng khi bài ca được viết ra, tôi đã đánh tháo dù chỉ phần nào. Và dẫu chỉ là ít ỏi thì tôi cũng đã xây dựng được chút gì cho kỷ niệm về Hà Nội, nơi chứng kiến bao buồn vui của tôi trong nửa cuộc thế", nhạc sĩ tỏ. Ông đã chọn 21 câu thơ thuần khiết tác của Phan Vũ, kết hợp xúc cảm của mình làm nên Em ơi, Hà Nội phố .
|
|
Nhạc sĩ Phú Quang. |
Những câu thi phú Quang chọn phổ nhạc gắn với hình ảnh đặc trưng của Hà Nội mà hễ mở lời, dễ dẫn dụ người nghe đồng cảm. Phú Quang rời Hà Nội năm 37 tuổi để tìm điều mới lạ cũng như muốn từ biệt vài thứ muộn phiền. Ở Sài Gòn được ba tháng, ông thèm khát trở về. Thế nhưng, phải 25 năm sau, ông mới quay lại Hà Nội. "Hà Nội có thể không trải qua bằng khách sạn nào đó, không hoành tráng như thủ đô nào đó. Tôi yêu Hà Nội, tình ái cực đoan đến nỗi khi nhìn chiếc lá, trong phút ngông cuồng tôi đã nghĩ lá ở Hà Nội xanh hơn nơi khác", Phú Quang hích.
Em ơi Hà Nội phố
Ta còn em mùi hoàng lan
Ta còn em mùi hoa sữa
Con đường vắng rì rào cơn mưa nhỏ
Ai đó chờ ai tóc xõa vai mềm
Lời ca đầy dịu dàng mở ra thứ cảm xúc lãng mạn, tình tứ. Nhân vật chính là "em" - Hà Nội - được gọi thân tình. Hà Nội tựa như người yêu, bạn tri kỷ níu chân Phú Quang. Hà Nội mơ mòng và mỏng manh, thanh lịch. Hoàng lan, hoa sữa tồn tại như thực thể có hồn, thoảng mùi hương rồi ăn sâu vào tiềm thức. Lối đi xưa bảng lảng bóng một người con gái.
Ta còn em cây bàng mồ côi mùa đông
Ta còn em nóc phố mồ côi mùa đông
Mảnh trăng mồ côi mùa đông
Mùa đông năm ấy tiếng dương cầm trong căn nhà đổ
Tan lễ chiều sao còn vọng tiếng chuông ngân
Mùa đông năm 1972, Hà Nội tóc tang bởi trận dội bom của quân đội Mỹ. Nỗi mất mát đóng hình trong Em ơi, Hà Nội phố . Con chữ mộc mạc khắc sâu cảnh phường phố trơ trụi, ký ức đau thương. Hà Nội thêm cô đơn, trống trải giữa trời đông rét buốt. Sự sống lác đác, bám trụ trên nền đất hoang tàn. Tiếng dương cầm như mới dứt, gây thổn thức vô cùng. Hình ảnh chuyển hóa từ kỷ niệm của thi sĩ Phan Vũ với cô gái tên Trịnh Thị Nhàn - người ông thầm thương. Nhà Nhàn ở phố Chân Cầm. Phan Vũ si mê khúc dương cầm réo rắt và dành sự cảm mến cho cô.
|
|
Ga Hàng Cỏ (Hà Nội) toang hoang sau trận ném bom năm thi bang lai a1 1972. |
Em ơi, Hà Nội phố không chỉ là lời nỉ non tình tự mà ẩn sâu nỗi xót xa. Phan Vũ chia sẻ: "mực tàu 'ta còn em' trong từng đoạn là những hoài niệm yêu của tôi về Hà Nội mà đôi lần khi cần nương tựa, yên ủi, tôi lại tìm về".
Ta còn em một màu xanh thời kì
Một chiều phai tóc em bay
Chợt nhòa chợt hiện
Người nghệ sĩ lang thang hoài trên phố
Bỗng thấy mình chẳng nhớ nổi một con đường
Ta còn em hàng phố cũ rêu phong
Và từng mái ngói xô nghiêng
Nao nao kỷ niệm
Chiều Hồ Tây lao xao hoài con sóng
Chợt hoàng hôn về tự bao giờ
Vẫn còn đó Hà Nội của những hoài bão, mơ ước và hy vọng. Thế nhưng, nghệ sĩ không thể lẩn tránh nỗi lẻ loi, phút chạnh lòng. Hình ảnh thiếu nữ ẩn hiện trong Em ơi Hà Nội phố , không rõ bóng hình, không dòng địa chỉ. Họ chợt hiện rồi chợt tan tạo cảm giác say, đủ khiến kẻ si tình vấn vương, quyến luyến. Độc bước trên con phố dài không dấu chân, kẻ sĩ hoài nhớ dãy nhà cổ thanh u, vẻ trầm mặc của 36 phố, ánh hoàng hôn buông trên sóng nước Hồ Tây.
* Phú Quang hát "Em ơi, Hà Nội phố"
Em ơi Hà Nội phố hòa trộn giữa văn học và hội họa. Ngôn từ chất đầy những hình khối, màu sắc tựa bức tranh. Những đường cọ chỉ chấm phá đôi nét mờ nhòa, tạo không gian lắng đọng cho người thưởng thức. Em ơi, Hà Nội phố đồng điệu xúc cảm của cặp nghệ sĩ Phan Vũ - Phú Quang, thể hiện tình yêu mãnh liệt và tình thật.
Phan Vũ viết Em ơi, Hà Nội phố trong căn gác số 4 Hàng Bún ngay sau trận trút bom. Hiện nay, tuổi ngoài 90, ông khát khao một lần trở lại Hà Nội, nơi có hương hoàng lan, hoa sữa và kỷ niệm về nữ giới đẹp. Còn Phú Quang: "mỗi khi lòng xờ xạc, tôi hấp tấp trở về".
Trọng Trường
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét